Đại biểu Nguyễn Quốc Hận phân tích mối quan hệ đô thị - nông thôn và kiến nghị bổ sung tiêu chí sinh thái, thoát nước trong quy hoạch.

Hợp nhất pháp luật về quy hoạch - tránh chồng chéo, thiếu liên kết

Đại biểu Nguyễn Quốc Hận, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau, cho rằng hiện tồn tại hai hệ thống quy hoạch song song “quy hoạch tổng thể quốc gia, vùng, ngành” và “quy hoạch đô thị, nông thôn” dẫn đến trùng lặp, mâu thuẫn, khó triển khai.

“Kiến nghị hợp nhất hệ thống pháp luật về quy hoạch thành một đạo luật chung - Luật Quy hoạch không gian quốc gia, trong đó quy hoạch đô thị và nông thôn chỉ là một chương riêng,” đại biểu nêu rõ.

Ông Hận cũng cho rằng tiêu chí phân loại đô thị trong dự thảo còn hạn hẹp, mới chú trọng quy mô dân số, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp và hạ tầng kỹ thuật mà chưa phản ánh các yếu tố như chất lượng môi trường sống, đô thị thông minh, khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, bảo tồn di sản văn hóa. Nếu tiếp tục duy trì cách đánh giá truyền thống, “đô thị sẽ được xếp hạng cao về quy mô nhưng thấp về chất lượng sống”.

Làm rõ mối quan hệ quy hoạch đô thị - nông thôn

Theo đại biểu Nguyễn Quốc Hận, sau sáp nhập đơn vị hành chính, nhiều địa bàn có cả khu vực đô thị và nông thôn đan xen, song dự thảo vẫn tách rời hai loại quy hoạch này. Điều đó gây khó khăn trong quản lý, nhất là ở những địa phương như Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang - nơi ranh giới đô thị và nông thôn rất gần nhau.

“Cần xác định rõ địa bàn nông thôn trong mỗi đô thị, quy định tiêu chí diện tích đất nông nghiệp, sinh thái, hạ tầng xã hội như trường học, y tế, giao thông; thiết lập khu chuyển tiếp đô thị - nông thôn và áp dụng biện pháp bảo vệ môi trường phù hợp,” ông đề nghị.

Ông cũng cảnh báo tình trạng san lấp ao hồ, kênh mương khiến đô thị ngập nặng mỗi khi mưa lớn, kể cả vùng cao, cho thấy quy hoạch chưa tính đến yếu tố thoát nước và điều tiết tự nhiên. Do đó, “cần đưa tiêu chí thoát nước, hồ điều hòa vào quy hoạch đô thị - nông thôn để bảo đảm an toàn và bền vững”.

Cà Mau cần được xác định là vùng động lực phát triển quốc gia

Ở phần thảo luận về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia 2021-2030, đại biểu Nguyễn Quốc Hận nhấn mạnh: “Cà Mau không còn là nơi tận cùng của Tổ quốc, mà là địa đầu cực Nam - vùng có nhiều dư địa phát triển”. Ông đề nghị Trung ương xác định Cà Mau là vùng động lực quốc gia về kinh tế biển, năng lượng tái tạo, logistics và thủy sản xuất khẩu.

Ông kiến nghị bổ sung các dự án trọng điểm hạ tầng chiến lược: hoàn thiện tuyến đường ven biển từ Quảng Ninh đến An Giang, vừa là đường giao thông, vừa là tuyến đê chắn sóng, chống sạt lở và ngăn mặn; mở rộng tuyến đường Hồ Chí Minh đến Mũi Cà Mau xứng tầm trục quốc gia, hoàn thiện các đoạn còn thiếu; nâng cấp Quốc lộ 63 và tuyến Xuyên Á nối Cà Mau - An Giang -Campuchia - Thái Lan, tạo hành lang thương mại mới; điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, hoàn thiện đề án xuất khẩu điện cho Cà Mau và phát triển trung tâm nghề cá lớn - tận dụng lợi thế vị trí giữa biển Đông và biển Tây; rà soát quy hoạch các cảng hàng không theo định hướng đường sắt tốc độ cao, tránh đầu tư dàn trải, chồng chéo.

“Thay vì đầu tư lẻ tẻ các sân bay nhỏ, nên tập trung nguồn lực cho các cảng hàng không chiến lược, xứng tầm quốc tế và tuyến đường sắt tốc độ cao để tạo trục vận tải quốc gia,” ông Hận nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Quốc Hận kiến nghị đưa Cà Mau vào vùng động lực quốc gia, đầu tư hạ tầng ven biển và phát triển năng lượng – thủy sản xuất khẩu.

Phát triển trường nội trú - giải pháp bền vững cho giáo dục

Ngoài lĩnh vực quy hoạch, đại biểu Nguyễn Quốc Hận đề xuất đầu tư phát triển hệ thống trường nội trú, không chỉ giới hạn trong dân tộc nội trú, nhằm giải quyết tình trạng dạy thêm, học thêm, bạo lực học đường và thiếu quản lý học sinh ở các vùng khó khăn.

“Trường nội trú giúp giáo viên theo sát, bồi dưỡng học sinh tốt hơn; đồng thời rèn luyện cho các em tính kỷ luật, tự lập, tinh thần tập thể - đó là nền tảng cho sự trưởng thành sau này,” ông nói.

Ông kiến nghị Nhà nước có thể đầu tư hoặc tạo cơ chế xã hội hóa phù hợp để phát triển mô hình này trên phạm vi rộng.

Tinh gọn hệ thống quy hoạch, tăng tính kết nối và hiệu quả đầu tư công

Đại biểu Đinh Ngọc Minh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết dù đã giảm khoảng 30% số lượng quy hoạch, nhưng thực chất các quy hoạch vẫn chồng lấn, phân tán. Ông nêu ví dụ: riêng lĩnh vực khoáng sản, trong dự thảo vẫn có ba quy hoạch tách biệt - điều tra cơ bản địa chất, khoáng sản nhóm 1 và nhóm 2 trong khi hoàn toàn có thể tích hợp.

“Điều tra cơ bản là giai đoạn tiền quy hoạch, không nên đưa thành quy hoạch riêng. Gộp lại thành một quy hoạch chung vừa tiết kiệm ngân sách, vừa dễ quản lý,” ông đề xuất.

Ông Minh cũng chỉ ra hệ quả của việc thiếu liên kết giữa các loại hình giao thông: đường sắt không nối cảng biển, đường bộ không kết nối logistics, khiến chi phí vận chuyển tăng.

“Các quy hoạch hiện nay mỗi ngành làm một kiểu, không giao thoa được với nhau. Cần một quy hoạch kết nối tổng thể giữa đường bộ, đường sắt, hàng hải và hàng không để giảm chi phí và tăng hiệu quả đầu tư công,” ông nhấn mạnh.

Đại biểu Đinh Ngọc Minh đề nghị tinh gọn hệ thống quy hoạch, tăng tính kết nối hạ tầng và hiệu quả chi ngân sách.

Tập trung vào quy hoạch đô thị, giải quyết vấn đề cấp bách

Đại biểu Đinh Ngọc Minh cho rằng Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn nên tập trung vào quy hoạch đô thị, nơi đang đối mặt với ùn tắc, ngập úng, ô nhiễm nghiêm trọng, thay vì “ôm thêm” quy hoạch nông thôn vốn đã được điều chỉnh bởi nhiều quy hoạch ngành khác.

Ông dẫn hàng loạt ví dụ thực tế: tình trạng tắc đường triền miên ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, mưa là ngập, ô nhiễm không khí thuộc nhóm cao nhất thế giới, xe chở vật liệu gây bụi bẩn, sông Tô Lịch ô nhiễm, và bùn thải không có nơi xử lý do quy hoạch thiếu tầm nhìn.

“Quy hoạch sai là chết về dài hạn. Cần tập trung trí lực vào đô thị - giải quyết dứt điểm tắc đường, ngập úng, ô nhiễm - rồi mới tính đến mở rộng lĩnh vực khác,” ông nói thẳng.

Từ tầm nhìn địa phương đến định hướng quốc gia

Kiến nghị của các đại biểu Đoàn Cà Mau xuất phát từ thực tế địa phương nhưng hướng đến tư duy quy hoạch quốc gia thống nhất, tinh gọn và hiệu quả, coi trọng chất lượng sống và phát triển bền vững.

Cà Mau - từ “điểm tận cùng” được nhìn nhận lại như “địa đầu phát triển phía Nam”, có thể trở thành trung tâm năng lượng, thủy sản và logistics của Đồng bằng sông Cửu Long nếu được xác định đúng vị trí trong quy hoạch quốc gia.

Lê Hằng