Phiên thảo luận do ông Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Ủy viên Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, điều hành.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Hồ Hải điều hành phiên thảo luận Tổ 8.

Các nội dung được thảo luận gồm: định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình; định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.

Tập trung vào những vấn đề có tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nguồn lực và quá trình phát triển kinh tế - xã hội, các đại biểu Cà Mau đề nghị tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, giảm các khâu trung gian, tháo gỡ rào cản thủ tục và bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống.

Đầu tư công phải được đánh giá bằng hiệu quả thực chất

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Phương Bắc, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, thống nhất với chủ trương hợp nhất các quy định về ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị phải xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả đầu tư một cách đầy đủ, không chỉ dựa vào tỷ lệ giải ngân. Theo đại biểu, ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, mức giải ngân có thể chưa cao nhưng lại là giai đoạn quyết định nhiều yếu tố về chất lượng, tính khả thi và hiệu quả của dự án.

Vì vậy, cần có hệ thống tiêu chí đánh giá xuyên suốt từ chuẩn bị dự án, tổ chức thực hiện đến hiệu quả sau đầu tư; trong đó tỷ lệ giải ngân chỉ nên là một trong những chỉ số đánh giá.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát các thuật ngữ mang tính định tính trong dự thảo luật. Đối với quy định về “kinh phí thực hiện lớn”, cần nghiên cứu lượng hóa theo quy mô hoặc tỷ lệ gắn với dự án nhóm A, B, C để bảo đảm cách hiểu và áp dụng thống nhất giữa các địa phương.

Một đề xuất đáng chú ý khác là cần nhìn nhận lại cách tiếp cận đối với các cơ chế đặc thù. Nếu một quy trình thực hiện nhanh, đúng pháp luật và hiệu quả thì cần nghiên cứu để áp dụng rộng rãi, thay vì phải hình thành cơ chế đặc thù cho từng trường hợp.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phương Bắc phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 8, sáng 19/8.

Tháo gỡ thủ tục để dòng vốn đến được dự án nhanh hơn

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, nhấn mạnh việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công cần hướng tới một mục tiêu xuyên suốt: thủ tục gọn hơn, vốn được đưa vào dự án nhanh hơn và hiệu quả đầu tư tốt hơn.

Theo đại biểu, hiện nay một dự án có thể phải thực hiện đồng thời nhiều quy trình liên quan đến ngân sách và đầu tư công, trong đó có những nội dung còn giao thoa về thẩm quyền, trình tự, phân bổ, thanh toán và quyết toán. Chỉ một khâu chậm cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ dự án.

Do đó, đại biểu đề nghị khi hoàn thiện luật cần rà soát để “một việc không phải làm nhiều lần, một nội dung có một đầu mối chịu trách nhiệm”. Những dữ liệu cơ quan nhà nước đã có cần được khai thác, sử dụng chung, hạn chế yêu cầu chủ đầu tư và doanh nghiệp cung cấp lại thông tin.

Đại biểu cũng đề nghị bảo đảm thanh toán, giải ngân phù hợp với tiến độ thực tế. Khối lượng đã hoàn thành, đủ điều kiện nghiệm thu, thanh toán cần được thanh toán kịp thời; đối với dự án chậm, không có khả năng giải ngân, cần sớm điều chỉnh vốn sang dự án có khả năng thực hiện.

Theo đại biểu, hiệu quả đầu tư công cần được nhìn từ tác động thực tế đối với nền kinh tế. Một dự án hạ tầng hiệu quả phải góp phần giảm chi phí vận tải, logistics, tăng kết nối, mở rộng cơ hội sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Thanh phát biểu tại phiên thảo luận.

Phân bổ nguồn lực phải quan tâm đến những vùng còn nhiều khó khăn

Đối với chủ trương tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình, đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, đặc biệt quan tâm đến cơ chế phân bổ nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đại biểu lưu ý, nếu chỉ căn cứ vào khả năng hấp thụ vốn để ưu tiên phân bổ thì những vùng “lõi nghèo”, nơi rất cần nguồn lực nhưng còn hạn chế về năng lực tổ chức thực hiện, có thể gặp khó khăn trong tiếp cận chính sách.

Vì vậy, cần tính toán đồng thời mức độ thiếu hụt, sự cần thiết của nguồn vốn và khả năng hấp thụ, đồng thời có cơ chế hỗ trợ phù hợp từ cấp tỉnh.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu lại yêu cầu về vốn đối ứng đối với những địa phương đặc biệt khó khăn. Trong điều kiện ngân sách hạn chế, doanh nghiệp ít, người dân chủ yếu có thể đóng góp bằng đất và ngày công lao động, nếu quy định mức đối ứng cứng nhắc thì có thể trở thành rào cản đối với việc tiếp cận nguồn lực.

Bên cạnh đó, cần làm rõ cơ chế phân bổ nguồn vốn tín dụng chính sách và cơ chế chuyển tiếp, bảo đảm quá trình tích hợp các chương trình không làm gián đoạn những chính sách đang thực hiện, nhất là các dự án liên quan trực tiếp đến con người.

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Hoa Ry phát biểu về cơ chế phân bổ nguồn lực cho vùng khó khăn.

Đổi mới cách lập danh mục đầu tư công, tăng tính linh hoạt

Đại biểu Đinh Ngọc Minh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, tập trung phân tích những điểm nghẽn trong đầu tư công và quản lý thu ngân sách nhà nước.

Đại biểu nhận định, tình trạng giải ngân đầu tư công chậm đã diễn ra trong thời gian dài; trong khi đó, các quy định mới cần thể hiện rõ hơn những giải pháp có tính đột phá để thúc đẩy tiến độ.

Về danh mục đầu tư công, đại biểu cho rằng trong bối cảnh kinh tế - xã hội thay đổi nhanh, việc lập danh mục cho thời gian quá dài có thể làm giảm tính linh hoạt. Trong quá trình thực hiện, có thể phát sinh những dự án mới có hiệu quả cao hơn nhưng khó được bổ sung kịp thời.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi theo hướng lập danh mục đầu tư công khoảng 2,5 năm, thời gian còn lại dành cho việc chuẩn bị giai đoạn tiếp theo. Cách tiếp cận này sẽ giúp danh mục sát thực tế hơn, tạo điều kiện lựa chọn các dự án có hiệu quả và góp phần tăng tốc giải ngân.

Về thu ngân sách, đại biểu đề nghị nâng cao chất lượng dự báo, đồng thời nghiên cứu cơ chế xử lý trong trường hợp vượt thu ở mức cao, qua đó tăng tính chính xác trong lập dự toán và giữ vững kỷ luật ngân sách.

Từ thực tiễn triển khai công trình, đại biểu cũng nêu một vấn đề đáng lưu ý: có công trình thời gian thi công chỉ khoảng một năm nhưng thời gian hoàn thiện hồ sơ, thủ tục kéo dài đến hai năm. Điều này cho thấy cải cách thủ tục hành chính vẫn là một trong những yêu cầu quan trọng để khơi thông dòng vốn đầu tư công.

 
Đại biểu Quốc hội Đinh Ngọc Minh phát biểu tại phiên thảo luận.

Góp ý từ thực tiễn, hướng tới hoàn thiện chính sách

Các ý kiến của đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau tại phiên thảo luận Tổ 8 đều xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, tập trung vào những vấn đề trực tiếp tác động đến hiệu quả quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực nhà nước.

Điểm chung trong các ý kiến là đề nghị đổi mới cách đánh giá hiệu quả đầu tư; đơn giản hóa thủ tục; xác định rõ đầu mối, trách nhiệm; bảo đảm thanh toán, giải ngân đúng tiến độ; phân bổ nguồn lực phù hợp với điều kiện từng địa bàn; đồng thời nâng cao tính linh hoạt trong lập danh mục đầu tư công.

Những đề xuất này không chỉ góp phần hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết đang được Quốc hội xem xét mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm, chủ động của Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau trong việc phản ánh thực tiễn từ địa phương vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật của Nhà nước.

                                                                                                               Lê Hằng