Đại biểu Nguyễn Duy Thanh bày tỏ tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, ủng hộ chủ trương giảm thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp trong hai năm 2026-2027. Tuy nhiên, từ góc độ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát cách thiết kế chính sách để bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, đồng thời tạo động lực cho doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau,

phát biểu tại phiên thảo luận ở hội trường chiều 22/8.

Giảm thuế cần đến đúng nhóm doanh nghiệp cần hỗ trợ

Góp ý về quy định doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho rằng cần phân biệt rõ giữa tiêu chí xác định đối tượng hưởng chính sách và mức hỗ trợ thực tế.

Theo đại biểu, tiêu chí để được hưởng chính sách là doanh thu, nhưng mức hỗ trợ thực tế lại phụ thuộc vào thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ không ở cùng một trạng thái: có doanh nghiệp đang phát triển, có doanh nghiệp lợi nhuận thấp, có doanh nghiệp đang thu hẹp hoạt động hoặc thua lỗ.

Hai doanh nghiệp cùng có doanh thu 10 tỷ đồng nhưng kết quả kinh doanh có thể rất khác nhau. Doanh nghiệp lợi nhuận thấp thì số thuế được giảm ít; doanh nghiệp đang thua lỗ hoặc không phát sinh thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thì không có khoản thuế để giảm.

Từ đó, đại biểu chỉ ra khả năng xuất hiện nghịch lý: doanh nghiệp càng khó khăn, lợi nhuận càng mỏng thì mức hỗ trợ từ chính sách giảm thuế thu nhập càng thấp; doanh nghiệp thua lỗ thì không có khoản thuế để giảm.

“Giảm thuế là cần thiết, nhưng nếu mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vượt qua khó khăn thì cần đánh giá kỹ hơn việc lấy doanh thu 10 tỷ đồng làm tiêu chí có thực sự xác định đúng nhóm cần hỗ trợ hay chưa”, đại biểu Nguyễn Duy Thanh nêu ý kiến.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ số lượng doanh nghiệp thực tế phát sinh thuế để được hưởng chính sách, mức giảm bình quân và nguồn lực hỗ trợ sẽ tập trung chủ yếu vào nhóm doanh nghiệp nào. Theo tính toán của cơ quan trình, riêng phần giảm thuế thu nhập doanh nghiệp dự kiến khoảng 4.750 tỷ đồng trong hai năm.

Không nên để doanh nghiệp “ngại lớn lên”

Một trong những nội dung được đại biểu Nguyễn Duy Thanh đặc biệt quan tâm là cách thiết kế ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.

Theo đại biểu, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17%. Nếu doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế phải nộp thì mức thuế thực tế phải nộp tương đương khoảng 11,9%.

Tuy nhiên, khi doanh thu vừa vượt 10 tỷ đồng, doanh nghiệp không còn được hưởng mức giảm và quay trở lại mức thuế suất 17%. Như vậy, một doanh nghiệp có doanh thu 9,9 tỷ đồng được hưởng mức giảm, trong khi doanh nghiệp có doanh thu 10,1 tỷ đồng thì không; quy mô hoạt động gần như tương đương nhưng nghĩa vụ thuế có thể thay đổi đáng kể.

Theo đại biểu Nguyễn Duy Thanh, vấn đề không nằm đơn thuần ở việc ngưỡng 10 tỷ đồng cao hay thấp, mà quan trọng là cách xử lý khi doanh nghiệp đi qua ngưỡng này.

“Nếu chỉ vượt một mức nhỏ mà mất toàn bộ mức giảm thì có thể tạo tâm lý ngại tăng quy mô; đồng thời có thể phát sinh động cơ chia nhỏ doanh thu, tách hoạt động hoặc pháp nhân để tiếp tục được hưởng chính sách”, đại biểu phân tích.

Đại biểu cũng cho rằng việc áp dụng một ngưỡng doanh thu chung chưa phản ánh hết sự khác biệt giữa các ngành, lĩnh vực. Doanh nghiệp thương mại, phân phối có thể có doanh thu lớn nhưng biên lợi nhuận thấp, trong khi doanh nghiệp dịch vụ với cùng mức doanh thu có thể có khả năng sinh lời cao hơn.

Nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp

Từ thực tiễn trên, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị rà soát, nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp, theo hướng mức giảm thuế giảm dần trong một khoảng doanh thu nhất định khi doanh nghiệp vượt 10 tỷ đồng, thay vì vừa vượt ngưỡng đã mất toàn bộ mức giảm.

Theo đại biểu, cách thiết kế này sẽ góp phần hạn chế tác động “bậc thang” của chính sách, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng hoạt động, nâng cao quy mô và năng lực cạnh tranh.

“Chính sách cần hướng tới khuyến khích doanh nghiệp mở rộng hoạt động, không nên để doanh nghiệp phải cân nhắc việc tăng doanh thu vì lo mất ưu đãi”, đại biểu Nguyễn Duy Thanh nhấn mạnh.

Kết thúc phần phát biểu, đại biểu Nguyễn Duy Thanh khẳng định ủng hộ việc ban hành Nghị quyết, đồng thời đề nghị khi hoàn thiện chính sách cần làm rõ hai vấn đề: ngưỡng 10 tỷ đồng có thực sự xác định đúng nhóm cần hỗ trợ hay không; và cách thiết kế ngưỡng có tạo động lực để doanh nghiệp lớn lên hay lại tạo ra một “điểm gãy” về nghĩa vụ thuế.

Theo đại biểu, xử lý tốt hai vấn đề này sẽ giúp chính sách giảm thuế thực sự hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, đồng thời góp phần nuôi dưỡng nguồn thu bền vững hơn cho ngân sách nhà nước.

Lê Hằng