Đại biểu Nguyễn Duy Thanh: Xây dựng khung pháp lý nền tảng để bảo vệ người sử dụng

 Đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị 6 nguyên tắc quản trị AI; cấm AI tạo tin giả; bảo vệ người dùng và trẻ em trước rủi ro từ AI.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh nhận định AI đã và đang trở thành một trong những trụ cột của phát triển kinh tế - xã hội, với mức độ tác động sâu rộng tới mọi lĩnh vực đời sống. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật hiện hành chưa theo kịp thực tiễn phát triển rất nhanh của công nghệ.

Ông đề nghị xác lập 6 nguyên tắc quản trị AI gồm: minh bạch, không phân biệt đối xử, tôn trọng quyền riêng tư, trách nhiệm giải trình, bảo đảm an toàn thông tin và ưu tiên bảo vệ trẻ em.

Đại biểu Thanh nhấn mạnh dự thảo cần quy định rõ hành vi cấm, đặc biệt là sử dụng AI để tạo thông tin giả mạo, ảnh hưởng đến uy tín cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc gây rối trật tự xã hội.

Đại biểu Đinh Ngọc Minh: Tăng quyền kiểm soát của Nhà nước đối với các hệ thống AI trọng yếu

Đại biểu Đinh Ngọc Minh cảnh báo rủi ro từ AI tự động; đề nghị Nhà nước có quyền tiếp cận mã nguồn; bổ sung cơ chế “dừng khẩn cấp”.

Đại biểu Đinh Ngọc Minh phân tích, sự phát triển mạnh mẽ của AI mang lại lợi ích lớn nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu hệ thống hoạt động ngoài kiểm soát. Một số quốc gia đã ghi nhận sự cố từ các hệ thống tự động, đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát từ phía cơ quan quản lý.

Theo đại biểu Minh, đối với các hệ thống AI có tính chất trọng yếu, Nhà nước cần quyền tiếp cận mã nguồn hoặc yêu cầu cung cấp mã nguồn để phục vụ giám sát và xử lý sự cố khi cần thiết.

Ông cũng đề xuất bổ sung cơ chế “nút dừng khẩn cấp”, đảm bảo các hệ thống AI có thể bị tạm dừng ngay lập tức khi phát sinh nguy cơ gây hại.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry: Hoàn thiện cấu trúc điều luật, nâng cao chất lượng dữ liệu và bổ sung điều cấm

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị rà soát bố cục luật; yêu cầu làm rõ dữ liệu quốc gia về AI; bổ sung điều cấm; kiến nghị cơ chế thu hút doanh nghiệp.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry đánh giá dự thảo luật được xây dựng công phu nhưng vẫn còn nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.

1. Rà soát lại bố cục và mức độ quy định trong các điều luật

Đại biểu đề nghị hạn chế việc giao quá nhiều nội dung cho Chính phủ quy định, tránh tình trạng “luật khung, luật ống”. Luật cần chỉ rõ phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc thực hiện để đảm bảo tính minh bạch khi áp dụng.

2. Đảm bảo chất lượng dữ liệu phục vụ AI

Đại biểu Hoa Ry nhấn mạnh, chất lượng dữ liệu là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm AI. Bà đề nghị làm rõ danh mục dữ liệu được đưa vào cơ sở dữ liệu quốc gia về AI; quy trình quản lý, cập nhật, giám sát dữ liệu; đồng thời bổ sung dữ liệu của một số ngành quan trọng như năng lượng.

Bà cũng lưu ý việc dữ liệu thủ tục hành chính - dù đang được ứng dụng AI - lại chưa được đề cập đầy đủ trong dự thảo.

3. Bổ sung điều cấm để quản trị rủi ro hiệu quả

Đại biểu đề nghị dự thảo cần phân định rõ những hành vi bị cấm, tránh quy định chung chung theo dạng liệt kê rủi ro, nhằm nâng cao hiệu lực quản lý và ngăn chặn các hành vi lợi dụng AI gây hại.

4. Cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư vào AI còn hạn chế

Theo bà, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân, tham gia đầu tư vào lĩnh vực đòi hỏi chi phí lớn như AI, thông qua các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu và các mô hình hợp tác công - tư.

Thống nhất quan điểm: Vừa tạo động lực phát triển, vừa kiểm soát rủi ro

Tổng thể các ý kiến của các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau đều nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo theo hướng “mở để phát triển - chặt để an toàn”, phù hợp với bối cảnh AI đang phát triển nhanh, mạnh và có tác động rộng khắp.

Việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời đảm bảo an ninh, an toàn và quyền lợi của người dân trong môi trường số.

Lê Hằng