Chiều 5/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản thống nhất với chủ trương tiếp tục cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhằm tạo lập môi trường đầu tư thông thoáng hơn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đề nghị quá trình cải cách phải đi vào thực chất, bảo đảm giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời hoàn thiện đầy đủ các công cụ quản lý để không tạo ra khoảng trống trong quản lý nhà nước.

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau, tập trung phân tích hai vấn đề mà theo ông sẽ quyết định thành công của quá trình cải cách.

Quang cảnh Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại phiên họp chiều 5/8.

Cải cách không thể chỉ dừng ở việc giảm con số

Đại biểu ghi nhận việc Chính phủ và Quốc hội liên tục rà soát, cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là bước tiến tích cực. Tuy nhiên, theo ông, điều doanh nghiệp cần không phải là những con số thống kê về số ngành, nghề được bãi bỏ, mà là những thay đổi có thể cảm nhận ngay trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo đại biểu, nếu sau khi Luật có hiệu lực doanh nghiệp vẫn phải đi lại nhiều lần, vẫn mất nhiều tuần để hoàn thành thủ tục hoặc vẫn phát sinh các loại giấy phép dưới hình thức khác thì mục tiêu cải cách sẽ khó đạt được.

Ông dẫn số liệu cho thấy hiện cả nước vẫn còn hàng nghìn thủ tục hành chính, hàng nghìn điều kiện kinh doanh và tổng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp lên tới hơn 120 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí lớn nhất không nằm ở lệ phí hành chính mà ở thời gian, chi phí cơ hội và dòng vốn bị chậm lại trong quá trình chờ giải quyết hồ sơ.

Từ đó, đại biểu đề nghị sau khi Luật được ban hành cần công khai đầy đủ danh mục các điều kiện, giấy phép và thủ tục được bãi bỏ theo từng ngành, nghề, kèm thời điểm áp dụng và cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện để doanh nghiệp có thể tiếp cận ngay kết quả cải cách.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh: “Kết quả cải cách phải được đo bằng thời gian và chi phí thực tế doanh nghiệp tiết kiệm được”.

Hậu kiểm phải thay thế được tiền kiểm

Điểm nhấn trong phát biểu của đại biểu Nguyễn Duy Thanh là yêu cầu không chuyển sang cơ chế hậu kiểm khi các công cụ quản lý thay thế vẫn chưa sẵn sàng.

Theo đại biểu, việc bỏ điều kiện kinh doanh chỉ thực sự có ý nghĩa khi Nhà nước đồng thời xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu, năng lực thanh tra, kiểm tra và cơ chế xử lý vi phạm đủ hiệu quả. Nếu không, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng bỏ được một loại giấy phép nhưng lại phải xin một loại xác nhận khác hoặc thực hiện những thủ tục có bản chất tương tự.

Ông cũng cho rằng quy định giao các bộ, ngành xây dựng phương án quản lý thay thế còn khá chung chung, chưa xác định rõ thời hạn và trách nhiệm cụ thể. Vì vậy, trước khi Luật có hiệu lực, cần công khai phương án quản lý đối với từng ngành, nghề; xác định rõ công cụ hậu kiểm, cơ quan thực hiện, nguồn dữ liệu và tiêu chí phân loại rủi ro.

Đặc biệt, đại biểu đề xuất hoạt động kiểm tra cần chuyển từ kiểm tra đại trà sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Những doanh nghiệp tuân thủ tốt phải được giảm tần suất kiểm tra, trong khi nguồn lực quản lý cần tập trung vào các đối tượng có dấu hiệu vi phạm.

Kết thúc phần phát biểu, đại biểu Nguyễn Duy Thanh nhấn mạnh một thông điệp ngắn gọn nhưng đáng chú ý: “Không để doanh nghiệp bỏ được một giấy phép nhưng lại phải tiếp nhiều đoàn kiểm tra hoặc cung cấp lặp lại cùng một hồ sơ cho nhiều cơ quan.” Theo ông, chỉ khi doanh nghiệp thực sự giảm được thời gian, chi phí và Nhà nước vẫn kiểm soát hiệu quả rủi ro bằng cơ chế hậu kiểm hiện đại thì mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư mới đạt được như kỳ vọng.

                                                                                                                                Lê Hằng