Các đại biểu Quốc hội Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau đã tập trung phân tích nhiều vấn đề còn vướng mắc trong thực tiễn, kiến nghị hoàn thiện cơ chế áp dụng pháp luật trong lĩnh vực dầu khí, xây dựng hành lang pháp lý đủ rộng để thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế bồi thường của Nhà nước theo hướng minh bạch, khả thi, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Hoàn thiện quy định về áp dụng pháp luật trong lĩnh vực dầu khí

Ông Phan Chí Hiếu, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

Tham gia thảo luận, ông Phan Chí Hiếu, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, tập trung góp ý đối với dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), nhất là quy định về áp dụng pháp luật và chức năng, quyền hạn của Tập đoàn Công nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam.

Theo ông, việc dành một điều riêng quy định về áp dụng pháp luật là cần thiết để khẳng định nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật Dầu khí đối với các quan hệ đặc thù phát sinh trong hoạt động dầu khí. Tuy nhiên, khái niệm "hoạt động dầu khí" cần tiếp tục được rà soát, tránh quy định quá mở như cụm từ "và những hoạt động khác có liên quan", bởi có thể dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau khi áp dụng trên thực tế.

Đối với việc áp dụng pháp luật nước ngoài, ông đề nghị chỉ xem xét áp dụng trong những trường hợp pháp luật Việt Nam chưa có quy định và phải bảo đảm không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam. Đồng thời, cần tiếp tục rà soát các quy định về chức năng, quyền hạn của Tập đoàn Công nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam theo hướng phân định rõ những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội và những vấn đề giao Chính phủ quy định để bảo đảm tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Góp ý đối với Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, ông đề nghị giữ nguyên nguyên tắc chỉ phát sinh trách nhiệm bồi thường trong những trường hợp được luật quy định; đồng thời cân nhắc kỹ việc mở rộng phạm vi bồi thường trong lĩnh vực quản lý thuế để tránh phát sinh áp lực đối với hoạt động thực thi công vụ. Đối với dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, ông kiến nghị mở rộng phạm vi áp dụng sang cả hoạt động nghiên cứu và thử nghiệm, thay vì chỉ giới hạn ở hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, nhằm bảo đảm đồng bộ với các quy định pháp luật liên quan và đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới.

Bà Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

 
Tiếp tục chương trình thảo luận, bà Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, bày tỏ thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, bà đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng đối với các hành vi trong lĩnh vực quản lý kinh tế, đầu tư, sản xuất, khoa học và công nghệ không có yếu tố tham nhũng, vụ lợi hoặc lợi ích nhóm, tránh việc chính sách bị vận dụng không đúng mục đích.

Đối với các khái niệm như "vì lợi ích chung", "mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội" hay "không có khiếu nại, tố cáo", bà cho rằng cần được lượng hóa hoặc quy định cụ thể hơn để thống nhất trong áp dụng. Bên cạnh đó, bà kiến nghị việc miễn, loại trừ trách nhiệm hình sự cần kế thừa các quy định của Bộ luật Hình sự, chỉ bổ sung các căn cứ áp dụng đặc thù; đồng thời siết chặt điều kiện đối với các trường hợp đổi mới sáng tạo, bảo đảm đúng đối tượng, không để lợi dụng chính sách.

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, bà đề nghị tiếp tục khẳng định đây là đạo luật nền tảng điều chỉnh thống nhất về nguyên tắc, điều kiện và trình tự bồi thường; rà soát phạm vi bồi thường trong lĩnh vực thuế, hoàn thiện cơ chế lập dự toán kinh phí bồi thường và làm rõ trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ nhằm nâng cao tính minh bạch, kỷ luật và trách nhiệm trong hoạt động công vụ.

Bà Lê Thị Ngọc Linh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

Tham gia góp ý đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, bà Lê Thị Ngọc Linh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm tháo gỡ những bất cập trong thực tiễn, tạo thuận lợi hơn cho cả cơ quan nhà nước và người dân khi thực hiện quyền yêu cầu bồi thường.

Theo bà, thực tế cho thấy quá trình thương lượng giữa cơ quan giải quyết bồi thường và người yêu cầu bồi thường thường kéo dài, nhiều trường hợp không đạt được sự thống nhất, buộc người dân phải khởi kiện ra tòa. Vì vậy, cần quy định cụ thể ngay trong luật các loại thiệt hại được bồi thường, phương pháp xác định, mức bồi thường và cách tính đối với từng loại thiệt hại, qua đó giảm bớt sự phụ thuộc vào thương lượng và bảo đảm áp dụng thống nhất. Cơ chế thương lượng chỉ nên áp dụng đối với những khoản thiệt hại chưa được luật quy định hoặc các trường hợp đặc biệt cần có sự thỏa thuận giữa các bên.

Bà cũng thống nhất với việc bổ sung quy định về hủy quyết định giải quyết bồi thường để giải quyết lại, song đề nghị tiếp tục đơn giản hóa trình tự, thủ tục, hạn chế phát sinh thêm các bước hành chính. Đồng thời, luật cần quy định cụ thể hơn về quy trình giải quyết bồi thường, không giao quá nhiều quyền quyết định cho cơ quan giải quyết bồi thường, nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Ông Nguyễn Phương Bắc, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

Góp ý đối với dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, ông Nguyễn Phương Bắc, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho rằng quy định hiện nay đã bao quát khá rõ đối với lĩnh vực kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân, nhưng đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mới chỉ giới hạn ở hoạt động "ứng dụng", chưa phản ánh đầy đủ tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Theo ông, cần rà soát thực tiễn để mở rộng phạm vi áp dụng sang cả nghiên cứu, thử nghiệm và đổi mới sáng tạo, tạo cơ sở pháp lý khuyến khích chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, từ đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển đất nước. Ông cũng đề nghị nghiên cứu lại quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với người đã được miễn trách nhiệm hình sự để bảo đảm tính thống nhất của chính sách; đồng thời kiến nghị bỏ tiêu chí "không gây lãng phí tài sản", chỉ giữ tiêu chí "không gây thất thoát tài sản", bởi trong hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, rủi ro và chi phí phát sinh là yếu tố khó tránh khỏi.
Ngoài ra, ông đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ thuật lập pháp đối với quy định về miễn trách nhiệm hình sự để xác định rõ chủ thể được áp dụng, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.

Ông Trần Hoài Nam, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

Tiếp tục góp ý đối với dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), ông Trần Hoài Nam, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, đánh giá dự thảo luật đã có nhiều quy định mới nhằm tạo điều kiện khai thác hiệu quả tài nguyên dầu khí. Tuy nhiên, để các chính sách đi vào cuộc sống, ông đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế ưu đãi đối với các mỏ dầu khí cận biên và hoạt động khai thác tận thu, qua đó khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên còn lại.

Theo ông, dự thảo cần quy định rõ hơn tiêu chí xác định chi phí thu dọn mỏ, cơ chế thẩm định, kiểm toán và quyết toán nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, hạn chế thất thoát ngân sách. Bên cạnh đó, nên nghiên cứu cơ chế cho phép nhà thầu được ưu tiên đề xuất mở rộng khai thác tại khu vực liền kề sau khi hoàn trả diện tích, góp phần tận dụng hạ tầng đã đầu tư và nâng cao hiệu quả khai thác.

Đối với hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon, ông đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về điều kiện bàn giao công trình, trách nhiệm của các bên sau khi kết thúc thời gian giám sát và cơ chế quản lý lâu dài, bảo đảm an toàn môi trường cũng như tính khả thi khi triển khai trong thực tế.

Ông Đinh Ngọc Minh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

Tham gia thảo luận, ông Đinh Ngọc Minh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, bày tỏ thống nhất với chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý hoạt động dầu khí, nhất là việc giao thêm thẩm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam nhằm nâng cao tính chủ động trong tổ chức thực hiện.

Theo ông, phân cấp phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Vì vậy, các quyết định thuộc thẩm quyền được phân cấp cần được báo cáo, theo dõi thường xuyên để bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải trình. Ông cũng thống nhất với chính sách ưu đãi dành cho các mỏ dầu khí cận biên, coi đây là giải pháp cần thiết để khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên còn lại và thu hút đầu tư trong lĩnh vực dầu khí.

Đối với dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, ông đề nghị tiếp tục làm rõ nội hàm của khái niệm "vì lợi ích chung", theo hướng xác định đây là lợi ích của quốc gia, cộng đồng và xã hội, tạo cơ sở thống nhất khi xem xét áp dụng các cơ chế miễn hoặc loại trừ trách nhiệm, đồng thời hạn chế việc vận dụng tùy tiện trong thực tiễn.

Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, đánh giá cao sự cần thiết ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông, dự thảo nghị quyết cần mở rộng phạm vi điều chỉnh sang hoạt động nghiên cứu và thử nghiệm, không chỉ giới hạn ở hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, để tạo cơ sở pháp lý khuyến khích đổi mới sáng tạo ngay từ giai đoạn đầu của quá trình nghiên cứu. Đồng thời, các quy định về miễn trách nhiệm phải đủ chặt chẽ, vừa tạo động lực cho cán bộ, nhà khoa học yên tâm đổi mới, vừa bảo đảm không để xảy ra tình trạng lợi dụng chính sách.
Góp ý đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, ông đề nghị tiếp tục phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan ở từng giai đoạn tố tụng, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết bồi thường, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại. Ông cũng kiến nghị làm rõ hơn trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ sau khi Nhà nước thực hiện nghĩa vụ bồi thường.

Ông Nguyễn Bình Tân, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phát biểu tại phiên thảo luận.

Khép lại phần thảo luận của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, ông Nguyễn Bình Tân, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, bày tỏ thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Dầu khí nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tài nguyên và thu hút đầu tư trong bối cảnh mới.

Đánh giá dự thảo luật đã tăng cường phân cấp, phân quyền và tạo tính chủ động hơn cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam trong điều tra cơ bản, thăm dò và khai thác dầu khí, ông cho rằng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện một số quy định để bảo đảm tính khả thi khi triển khai. Theo đó, dự thảo hiện chủ yếu điều chỉnh hoạt động dầu khí trong điều kiện bình thường, trong khi chưa quy định đầy đủ trách nhiệm xử lý khi xảy ra sự cố đối với các công trình dầu khí. Ông đề nghị bổ sung cơ chế xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể và phương án xử lý sự cố, nhất là các tình huống có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, bảo đảm chủ động ứng phó và khắc phục hậu quả.

Đối với quy định về áp dụng pháp luật nước ngoài, ông thống nhất với ý kiến của ông Phan Chí Hiếu và ông Đinh Ngọc Minh, cho rằng chỉ nên áp dụng trong những trường hợp thật sự cần thiết, trên cơ sở pháp luật Việt Nam chưa có quy định và phải bảo đảm không ảnh hưởng đến các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam cũng như lợi ích quốc gia.

Góp ý về chấm dứt hợp đồng dầu khí trước thời hạn, ông cho rằng thời hạn thông báo ba tháng như dự thảo là quá ngắn để cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp chuẩn bị phương án tiếp nhận, khai thác hoặc kêu gọi đầu tư thay thế. Vì vậy, ông đề nghị nghiên cứu kéo dài thời gian thông báo nhằm tạo điều kiện chủ động hơn trong công tác quản lý, bảo đảm hoạt động khai thác diễn ra liên tục và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên quốc gia.

Nhiều kiến nghị xuất phát từ thực tiễn, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật

Phiên thảo luận tại Tổ 8 ghi nhận nhiều ý kiến sâu sắc, thể hiện sự nghiên cứu kỹ lưỡng và trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau đối với các dự án luật và dự thảo nghị quyết trình Quốc hội xem xét.

Các ý kiến tập trung vào những vấn đề có tác động trực tiếp đến thực tiễn quản lý và phát triển đất nước như hoàn thiện cơ chế áp dụng pháp luật trong lĩnh vực dầu khí; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; xây dựng hành lang pháp lý đủ rộng để thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời hoàn thiện cơ chế bồi thường của Nhà nước theo hướng công khai, minh bạch, khả thi, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Những ý kiến được các đại biểu nêu tại phiên thảo luận sẽ được tổng hợp, gửi cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, tiếp thu, góp phần hoàn thiện các dự án luật và dự thảo nghị quyết trước khi Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp.

Lê Hằng