Cẩn trọng với cơ chế “đồng thuận 75%”

Góp ý về quy định cho phép triển khai dự án khi đạt tỷ lệ đồng thuận 75% diện tích và 75% số người sử dụng đất, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, ĐBQH Trần Thị Hoa Ry cho rằng, đây là hướng mở cần thiết để tháo gỡ “điểm nghẽn” giải phóng mặt bằng kéo dài thời gian qua. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh đây là vấn đề nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền tài sản của công dân được Hiến pháp bảo vệ, cần được quy định thận trọng và chặt chẽ.

Dẫn chứng số liệu giám sát cho thấy khoảng 65% vụ việc khiếu nại, tố cáo về đất đai phát sinh từ khâu thu hồi và bồi thường, đại biểu Hoa Ry kiến nghị: Không thực hiện thu hồi đất khi chưa phê duyệt phương án bồi thường.

“Nếu thu hồi đất trước khi có phương án bồi thường được phê duyệt, trong trường hợp không đạt được sự thống nhất sau đó, việc xử lý sẽ rất phức tạp và dễ phát sinh khiếu nại đông người. Cần giữ nguyên tắc chỉ thu hồi đất sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt đầy đủ”, đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhấn mạnh.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry phát biểu tại phiên thảo luận tổ sáng ngày 19/11

Bên cạnh đó, về phương pháp định giá đất, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế xác định hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) dựa trên biến động thị trường, hạ tầng và vị trí địa lý. Việc định giá sát thực tế là yếu tố then chốt để đảm bảo công bằng và giảm thiểu khiếu kiện.

Đề xuất lộ trình “mềm” để doanh nghiệp tránh sốc giá đất

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Thanh – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau bày tỏ lo ngại về những vướng mắc trong giai đoạn chuyển tiếp giữa Luật cũ và Luật mới, có thể khiến hàng loạt dự án bị đình trệ do chờ thủ tục hoặc áp lực chi phí tăng đột biến.

Để tháo gỡ, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề xuất áp dụng thủ tục rút gọn cho các dự án đang điều chỉnh chủ trương đầu tư, tránh việc doanh nghiệp phải quay lại quy trình từ đầu. Đặc biệt, về cơ chế định giá, đại biểu kiến nghị lộ trình linh hoạt: “Từ năm 2026 trở đi, đối với các dự án đang trong giai đoạn chuyển tiếp, nên ưu tiên áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). Giải pháp này giúp hạn chế tình trạng dự án phải tạm dừng chờ định giá lại, đồng thời giữ ổn định mặt bằng chi phí đầu tư”.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh phát biểu tại phiên thảo luận tổ

Đại biểu cũng đề cao nguyên tắc “Tái định cư đi trước”, yêu cầu nơi ở mới phải hoàn thành trước khi thu hồi đất với điều kiện tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ, đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân bị ảnh hưởng.

Linh hoạt thu hồi phần diện tích nhỏ lẻ còn lại để đảm bảo tiến độ

 
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội Đinh Ngọc Minh đã đóng góp ý kiến liên quan đến dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và cơ chế thu hồi đất cho các dự án trọng điểm.

Đánh giá cao mô hình đầu tư tư nhân tại Cảng hàng không Gia Bình giúp giảm gánh nặng ngân sách và tăng tính cạnh tranh, đại biểu Minh ủng hộ cơ chế thu hồi đất hiện hành (đạt tối thiểu 75% đồng thuận). Tuy nhiên, ông đề xuất bổ sung trường hợp đặc biệt để tránh tình trạng dự án bị “tắc” ở khâu cuối cùng.

Cụ thể, đại biểu kiến nghị: “Nếu dự án đã thu hồi được trên 90% diện tích, Nhà nước cần có cơ chế thu hồi phần diện tích còn lại bất kể số hộ sử dụng đất, nhằm đảm bảo tiến độ triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo tính hợp lý và lợi ích chung”.

Đại biểu Đinh Ngọc Minh phát biểu tại phiên thảo luận

Các ý kiến của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau đều thống nhất đề nghị Quốc hội xem xét thông qua Nghị quyết theo quy trình rút gọn ngay tại Kỳ họp thứ 10; đồng thời đề nghị Chính phủ khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn để các cơ chế, chính sách sớm được triển khai hiệu quả. Việc hoàn thiện quy định và tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ, góp phần khai thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước.

Thanh Thoảng