Bảo đảm chặt chẽ trong xác định “lợi ích quốc gia, công cộng” để tránh lạm dụng

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh phát biểu tại Hội trường, phân tích yêu cầu minh bạch trong cơ chế thu hồi đất và thanh toán dự án BT

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh nhấn mạnh, mặc dù dự thảo Nghị quyết đã tiếp cận đúng hướng, nhưng thực tế nhiều địa phương đang gặp vướng mắc lớn trong việc thu hồi đất nhằm tạo quỹ đất thanh toán cho các dự án BT. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần làm rõ phạm vi “phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng”, căn cứ quan trọng để Nhà nước thu hồi đất.

Theo đại biểu, nếu không quy định rõ ràng, rất dễ dẫn đến tình trạng lạm dụng cơ chế, biến thu hồi đất phục vụ lợi ích chung thành thu hồi đất để thanh toán cho nhà đầu tư. Điều này không chỉ tiềm ẩn rủi ro pháp lý mà còn có thể gây bức xúc xã hội, ảnh hưởng uy tín của cơ quan quản lý nhà nước.

Đại biểu đề nghị: tăng cường trách nhiệm giải trình; công khai đầy đủ thông tin các dự án sử dụng đất thanh toán BT; thiết lập chế độ báo cáo, giám sát định kỳ; bổ sung nguyên tắc xác định giá trị quyền sử dụng đất để thanh toán dự án BT, nhằm bảo đảm không thất thoát tài sản nhà nước.

Xử lý hợp đồng BT chuyển tiếp: giữ ổn định pháp lý và tránh tranh chấp về giá đất

Quang cảnh phiên thảo luận tại Hội trường chiều 01/12 trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV

Liên quan các dự án BT đang trong giai đoạn chuyển tiếp, đại biểu Thanh bày tỏ sự đồng tình với cơ quan thẩm tra nhưng cho rằng vẫn cần quy định cụ thể hơn về cơ chế xác định giá đất khi khung pháp luật thay đổi.

Theo phân tích của đại biểu, nhiều tranh chấp hiện nay xuất phát từ việc xác định thời điểm tính giá đất không thống nhất. Vì vậy, dự thảo Nghị quyết cần quy định rõ ràng và nhất quán một trong các mốc thời điểm: thời điểm ký kết hợp đồng BT; thời điểm hoàn thành dự án; hoặc thời điểm giao đất để thanh toán.

Bên cạnh đó, đối với các hợp đồng BT được ký theo quy định cũ trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, đại biểu kiến nghị cần cho phép áp dụng thời điểm lập hồ sơ, thời điểm lập dự án hoặc thời điểm hoàn thành dự án để xác định giá đất thanh toán, phù hợp nguyên tắc chuyển tiếp pháp luật và bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước - nhà đầu tư - người dân.

Đề xuất thu hồi đất đối với dự án có mức độ đồng thuận đạt từ 90% trở lên

Dự thảo Nghị quyết quy định thu hồi đất đối với dự án đã đạt tỷ lệ 75% diện tích và 75% số hộ đồng thuận. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho rằng thực tiễn phát sinh nhiều dự án đã đạt 90% diện tích hoặc 90% số hộ, chỉ còn một vài hộ hoặc một phần nhỏ diện tích nhưng cố tình gây khó khăn, khiến dự án chậm kéo dài.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cho phép thu hồi phần diện tích còn lại đối với các dự án đã đạt từ 90% trở lên, bảo đảm sự đồng thuận của đại đa số người dân và tháo gỡ những “điểm nghẽn” đang cản trở tiến độ triển khai hạ tầng.

Kết thúc phần phát biểu, đại biểu Nguyễn Duy Thanh khẳng định việc ban hành Nghị quyết là cần thiết và cấp bách nhằm khơi thông các vướng mắc trong thực thi Luật Đất đai 2024. Tuy nhiên, nội dung của Nghị quyết cần chặt chẽ, minh bạch, phù hợp thực tiễn và bảo đảm tính khả thi, góp phần xây dựng môi trường pháp lý ổn định trong quản lý và sử dụng đất đai, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Lê Hằng