Đại biểu Nguyễn Duy Thanh,  phát biểu tại Hội trường

   Đại biểu cơ bản thống nhất với Tờ trình và dự thảo Luật Đấu thầu sửa đổi của Chính phủ trình lần này. Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 được Quốc hội Khóa XIII thông qua tại Kỳ họp thứ VI, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2014. Việc ban hành và thực hiện Luật này cùng với các Luật có liên quan đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng điều chỉnh hoạt động mua sắm, quản lý sử dụng vốn, tài sản của nhà nước phù hợp với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế, bảo đảm yêu cầu công khai, minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả kinh tế trong hoạt động đấu thầu, tạo niềm tin cho các cơ quan, đơn vị trong quá trình triển khai hoạt động đấu thầu.
   Tuy nhiên, thực tiễn thi hành Luật Đấu thầu trong thời gian qua cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi toàn diện Luật nhằm để khắc phục những hạn chế mà thực tế áp dụng Luật. Chính vì lẽ trên, qua nghiên cứu dự thảo Luật sửa đổi tôi xin được góp ý trực tiếp vào những nội dung sau:
   

   Thứ nhất, về Đấu thầu quốc tế: Theo điểm c khoản 1 Điều 15 Luật Đấu thầu hiện hành quy định “Đấu thầu quốc tế” như sau: “c) Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, xây lắp, hỗn hợp mà nhà thầu trong nước không có khả năng đáp ứng yêu cầu thực hiện gói thầu”. dự thảo Luật sửa đổi là tại điểm a Điều 11. Đối chiếu với quy định như trên thì hiện nay chưa có Văn bản hướng dẫn cụ thể ngành nghề nào được phép đấu thầu quốc tế. Do đó, cần thiết phải điều chỉnh bổ sung nội dung trên vào dự thảo mới cho phù hợp hoặc bổ sung thêm 01 khoản giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể các ngành nghề mà nhà thầu trong nước không thực hiện được.
   

   Thứ hai, về hình thức đấu thầu qua mạng: Hiện nay, đấu thầu truyền thống lại quy định mở thầu phải có tối thiểu 03 nhà thầu (khoản 4 điều 117 Nghị định 63). Trường hợp, thời điểm đóng thầu có ít hơn 03 nhà thầu phải xin ý kiến cho phép mở ngay hoặc gia hạn thời điểm đóng thầu và chịu trách nhiệm đối với quyết định của mình.
   Đối với đấu thầu qua mạng thì lại không quy định việc mở thầu phải có tối thiểu 03 nhà thầu theo quy định như trên (đến ngày mở thầu hệ thống tự động mở). Do đó, việc không quy định như trên thường xảy ra tình trạng chỉ có 01 nhà thầu tham dự đấu thầu qua mạng, nên tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách thấp so với các gói thầu đấu thầu qua mạng có từ 02 nhà thầu trở lên.
   

   Thứ ba, đối với Điều 26 Luật sửa đổi quy định lựa chọn tư vấn cá nhân.
   Lựa chọn tư vấn cá nhân được áp dụng khi công việc của gói thầu chỉ yêu cầu một hoặc một số chuyên gia có kinh nghiệm, năng lực thực hiện mà không cần sự tham gia của tổ chức, không yêu cầu các điều kiện để thực hiện công việc như đối với nhà thầu là tổ chức.
   Quy định nói trên có một số khái niệm chưa đủ rõ ràng, cụ thể: Lựa chọn tư vấn cá nhân thực hiện trong trường hợp nào, cần phải làm rõ hoặc tại điều này bổ sung một khoản giao Chính phủ quy định chi tiết. Còn năng lực, kinh nghiệm, với yêu cầu của gói thầu, như thế nào được coi là năng lực, kinh nghiệm đáp ứng với yêu cầu của gói thầu, làm sao để chứng minh được cá nhân đó phù hợp với gói thầu, cơ quan nào sẽ thẩm định năng lực của cá nhân tham gia đấu thầu, cần thiết phải làm rõ nội dung tại điều này.
   

   Thứ tư, về loại hợp đồng (Điều 62 Luật Đấu thầu dự thảo).
   Nhận thấy, việc áp dụng loại hợp đồng trọn gói để tránh phát sinh công việc, không làm thất thoát ngân sách nhà nước là hợp lý, các nhà thầu vẫn thi công đảm bảo đúng theo quy định. Mặc khác, theo Điều 89 Luật Đấu thầu dự thảo quy định các hành vi bị cấm trong đấu thầu thì không quy định việc áp dụng loại hợp đồng trọn gói đối với các gói thầu quy mô lớn là bị cấm nên thực tiễn cho thấy việc kiểm điểm trách nhiệm tập thể cá nhân là rất khó.
   Đề xuất: Cần quy định rõ trường hợp nào áp dụng loại hợp đồng trọn gói, trường hợp nào áp dụng loại hợp đồng theo đơn giá (Điều chỉnh hoặc cố định) để địa phương dễ thực hiện. Vì hiện nay theo dự thảo còn chung chung chưa rõ.
   

   Thứ năm, về phê duyệt lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu (Khoản 4 Điều 34 dự thảo Luật Đấu thầu sửa đổi).
   Dự thảo quy định nguyên tắc lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu như sau: “4. Việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải căn cứ theo tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện; bảo đảm tính đồng bộ của dự án, dự toán được giao và phù hợp với kế hoạch lựa chọn nhà thầu tổng thể được duyệt (nếu có).”
   Do đó, khi lập và phân chia gói thầu cần bảo đảm tính đồng bộ của dự án và dự toán mua sắm là phù hợp nhưng thực tiển vừa qua và hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn thế nào là tính đồng bộ của dự án, nên cần làm rõ thầu như thế nào là đồng bộ và hợp lý để thuận lợi cho quá trình thực hiện.
   

  Thứ sáu, Điều 11 Dự thảo Luật: Đề xuất bổ sung có chi phí thẩm định kế hoạch lựa chọn nhà thầu (các nội dung thẩm định đều gắn với trách nhiệm của cán bộ thẩm định, trong khi hầu hết các nội dung thẩm định từ khi bắt đầu đến kết thúc một dự án đầu tư hoặc một dự toán mua sắm đều có chi phí thẩm định, vậy nên cần bổ sung chi phí thẩm định kế hoạch lựa chọn nhà thầu để gắn trách nhiệm với cán bộ thẩm định).
 

   Thứ bảy, trách nhiệm của chủ đầu tư: (Điều 76 dự thảo Luật Đấu thầu sửa đổi).
Theo Điều 76 dự thảo Luật Đấu thầu quy định trách nhiệm của chủ đầu tư phê duyệt Hồ sơ mời thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu …. Có thể hiểu ngoài việc phê duyệt trên, chủ đầu tư có trách nhiệm chỉ định đơn vị tư vấn lập Hồ sơ mời thầu …, Do đó, rất thuận lợi để chủ đầu tư chỉ đạo cho đơn vị tư vấn cố tình lập hồ sơ mời thầu theo ý mong muốn để cho một nhà thầu đã xác định từ trước nên không khó tránh khỏi tình trạng thông đồng, gian lận trong đấu thầu và đấu thầu qua mạng. Đến khi hậu kiểm mới phát hiện lúc đó đã qua hợp đồng dân sự nên khó xử lý theo Luật Đấu thầu.
   Đề xuất: Trong quá trình lập hồ sơ mời thầu cần thiết phải có ý kiến của cơ quan tham mưu công tác đấu thầu ở địa phương (tiền kiểm), sau khi có ý kiến thống nhất với hồ sơ mời thầu, chủ đầu tư, bên mời thầu tiến hành phê duyệt hồ sơ mời thầu và tổ chức lựa chọn nhà thầu theo quy định.

                                        
Quốc Thịnh