Đoàn khảo sát tại Nhà thiếu nhi tỉnh

    Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 05 nhà thiếu nhi, gồm: Nhà thiếu nhi tỉnh, Nhà thiếu nhi các huyện: U Minh, Năm Căn, Cái Nước, Trần Văn Thời và thiếu nhi Tỉnh. Nhìn chung, trong những năm qua, các Nhà thiếu nhi có nhiều cố gắng, khắc phục khó khăn, năng động trong hoạt động và đạt những kết quả tích cực, góp phần quan trọng trong việc phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, tổ chức các hoạt động giáo dục, vui chơi, giải trí cho thiếu nhi và thực hiện những quy định của Luật trẻ em trên địa bàn. Nhiều lớp năng khiếu, kỹ năng về âm nhạc, nghi thức đội, khiêu vũ, võ thuật, sử dụng máy tính, tiếng Anh giao tiếp; thành lập các câu lạc bộ, tổ, đội về trống, kèn, văn nghệ, nhi thức, nhảy dân vũ… được thành lập, tổ chức, qua đó thu hút khá đông thiếu nhi tham gia học tập và sinh hoạt.
     Hằng năm, Nhà thiếu nhi phối hợp với ban, ngành, đoàn thể tổ chức các Hội thi như: Tiếng hát hoa phượng đỏ hè, Tiếng hát măng non, Vũ điệu tuổi thơ, Thiếu nhi dẫn chương trình hay nhất, Tin học trẻ, Chỉ huy đội giỏi, Đêm hội Trăng rằm, Trại hè thiếu nhi..., hoạt động gặp gỡ, đối thoại với trẻ em, dạy bơi cho thiếu nhi ở vùng nông thôn, các hoạt động chăm lo cho thiếu nhi trên địa bàn. Vận động, trao tặng nhiều phần quà, học bổng, xe đạp cho thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn ở các xã, thị trấn; thực hiện khá tốt việc kêu gọi xã hội hóa để tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí cho thiếu nhi và tăng nguồn thu phục vụ cho hoạt động. 
    Các Nhà Thiếu nhi đã tăng cường tổ chức các hoạt động hướng về cơ sở, phục vụ cho các em thiếu nhi ở các xã với nhiều nội dung hoạt động phong phú; đồng thời phối hợp, hỗ trợ tổ chức các lớp bồi dưỡng và các lớp tập huấn về nghi thức Đội, đội nghi lễ; trang bị kỹ năng sống, kỹ năng xã hội… góp phần tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho các em trong dịp hè. Đội ngũ cán bộ được phân công phụ trách Nhà thiếu nhi có trình độ, tâm huyết trong hoạt động giáo dục và các phong trào thiếu nhi của địa phương.
    Qua các hoạt động, đã thu hút đông đảo thiếu nhi tham gia, tạo sân chơi bổ ích, giúp các em thiếu nhi được giao lưu học hỏi, thể hiện tài năng, nâng cao tri thức của mình, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống các mạng, tình yêu quê hương, đất nước, yêu đồng bào, nâng cao công tác tuyên truyền, giáo dục và phát triển năng khiếu cho các em thiếu nhi. Một số mô hình hoạt động có hiệu quả cần điển hình nhân rộng đó là: Mô hình “Tạo sân chơi dành cho trẻ em nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn”; “Tiếp tục nhân rộng và phát triển hoạt động Rèn luyện kỹ năng sống”; “Ánh sáng đom đóm”…


 

Khảo sát tại Nhà thiếu nhi huyện Trần Văn Thời

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, hoạt động của Nhà thiếu nhi vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế: 
Về cơ cấu tổ chức, biên chế, kinh phí hoạt động
    Trên cơ sở Hướng dẫn liên tịch số 15-HDLT/BTCTW-TƯ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ngày 29/11/2002 của Ban Tổ chức Trung ương và Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế của Nhà thiếu nhi ở các địa phương (Hướng dẫn liên tịch số 15), Tỉnh đoàn và Ban Tổ chức Tỉnh uỷ đã phối hợp ban hành Đề án liên tịch số 01/ĐALT, ngày 06/8/2004 (Đề án liên tịch 01) để cụ thể hoá thực hiện trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, Đề án 01 chưa trình Ban Thường vụ Tỉnh uỷ phê duyệt nên giá trị pháp lý để làm căn cứ triển khai thực hiện ở địa phương thực tế đã qua chưa cao. 
    Hướng dẫn liên tịch số 15, Đề án liên tịch số 01 chưa nêu rõ loại hình đơn vị sự nghiệp công lập của Nhà thiếu nhi cấp tỉnh, cấp huyện, là đơn vị sự nghiệp công lập của tổ chức chính trị - xã hội hay của đơn vị sự nghiệp của nhà nước và cơ quan nào ra quyết định thành lập, nên gây khó khăn và chưa thống nhất trong bố trí biên chế, số người làm việc, kinh phí hoạt động; việc bố trí số người làm việc chưa đảm bảo theo Đề án liên tịch số 01 và chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động của các Nhà thiếu nhi. Cụ thể: Có nơi biên chế, số người làm việc do Ban Tổ chức Huyện uỷ tham mưu Huyện ủy giao, có nơi biên chế do 02 cơ quan giao (Ban Tổ chức Huyện uỷ tham mưu Huyện ủy và UBND huyện giao). Có nơi bố trí cán bộ Huyện đoàn chuyên trách, có nơi bố trí cán bộ Huyện đoàn hoạt động kiêm nhiệm; có nơi Giám đốc Nhà thiếu nhi được hưởng phụ cấp chức vụ, có nơi không được hưởng; có nơi được phân bổ kinh phí có nơi không được phân bổ kinh phí, hình thức phân bổ cũng khác nhau nên hoạt động rất khó khăn. Mặt khác, mặc dù được giao biên chế, nhưng những năm gần đây khối Đảng, Đoàn thể chưa tổ chức thi tuyển, xét tuyển công chức, viên chức nên ngoài cán bộ Huyện đoàn kiêm nhiệm, hầu hết các Huyện đoàn phải hợp đồng lao động để phân công phụ trách Nhà thiếu nhi. 
    Nhìn chung, số lượng biên chế, người làm việc của Nhà Thiếu nhi tỉnh, cấp huyện hiện nay còn ít so với quy mô hoạt động và chưa đảm bảo theo Đề án liên tịch 01; không đảm bảo bố trí đủ cán bộ để hoạt động, cán bộ, nhân viên phải kiêm nhiệm thêm nhiều công việc khác nhau, ảnh hưởng đến chất lượng tổ chức các hoạt động và phong trào tại Nhà Thiếu nhi. Kinh phí ngân sách cấp chưa đảm bảo cho các hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Một số nhà thiếu nhi cấp huyện nguồn thu từ xã hội hóa, các dịch vụ còn khó khăn, nên chưa thực hiện được cơ chế tự chủ theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ. Đối với Nhà thiếu nhi tỉnh: là đơn vị sự nghiệp công lập có thu tự đảm bảo một phần chi phí; hàng năm được ngân sách nhà nước cấp kinh phí hoạt động thường xuyên, mở rộng các dịch vụ trong khuôn viên Nhà Thiếu nhi để lấy thu bù chi cho hoạt động sự nghiệp của đơn vị. Tuy nhiên, thực tế từ nguồn thu và kinh phí thanh quyết toán hàng năm cho thấy nguồn thu hoạt động sự nghiệp của Nhà Thiếu nhi chưa đủ để tự chủ nguồn kinh phí hoạt động theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP; nếu hiện tại giao đơn vị Nhà Thiếu nhi tự chủ toàn phần về tiền lương và kinh phí hoạt động theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP thì đơn vị sẽ gặp khó khăn về tài chính. 
 

 

Khảo sát tại Nhà thiếu nhi huyện U Minh


Về cơ sở vật chất
    Nhà thiếu nhi các huyện do Tỉnh đoàn làm chủ đầu tư, xây dựng bàn giao cho UBND huyện quản lý và UBND huyện giao Nhà thiếu nhi khai thác; khi mới đi vào hoạt động, một số nơi được trang bị một số trang thiết bị phục vụ công tác quản lý, tổ chức hoạt động, như: bàn, ghế, tủ hồ sơ, máy vi tính,... Tuy nhiên, hiện nay qua thời gian sử dụng, một số thiết bị khai thác chưa thường xuyên và công tác bảo quản, khai thác một số nơi chưa tốt, thiết kế chưa phù hợp nên nhiều cơ sở vật chất đã hư hỏng, xuống cấp, có nơi không thể tổ chức hoạt động ảnh hưởng đến việc duy trì các hoạt động, khai thác công năng của Nhà thiếu nhi. Một số Nhà thiếu nhi, các phòng chức năng được chủ đầu tư xây dựng, bàn giao nhưng chưa được hỗ trợ, trang bị cơ sở vật chất nên việc tổ chức các lớp năng khiếu gặp khó khăn. Một số nơi trang thiết bị thiếu đồng bộ nên không khai thác sử dụng được và thiếu phòng chức năng, khu vui chơi, giải trí ngoài trời. 
    Đối với Nhà thiếu nhi tỉnh: Cơ sở vật chất đầu tư đã lâu nên một số phòng chức năng xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn cho các em thiếu nhi tham gia học tập, hoạt động. Một số phòng chức năng phải thuê bàn, ghế để tổ chức các lớp năng khiếu, văn hoá. Theo phản ánh của Nhà thiếu nhi tỉnh, đã qua tỉnh có chủ trương di dời Nhà thiếu nhi về vị trí mới để thành lập Trung tâm hoạt động giáo dục thanh thiếu niên tỉnh. Tuy nhiên, thời gian di dời chưa xác định được nên gây khó khăn cho đơn vị trong việc nâng cấp, sửa chữa các trang thiết bị xuống cấp, hư hỏng và liên doanh, liên kết, cho thuê mặt bằng của đơn vị, nhất là việc ký hợp đồng mới vào đầu năm 2020. 

Tổ chức các hoạt động

    Thời gian qua, cơ quan có thẩm quyền chưa có quy định về hướng dẫn quy chế hoạt động của Nhà thiếu nhi cấp huyện; trong hoạt động, một số đơn vị chưa tách rõ nhiệm vụ của Nhà thiếu nhi tham mưu cho Ban Thường vụ Huyện Đoàn và nhiệm vụ cụ thể riêng biệt của Nhà thiếu nhi.

    Một số Nhà thiếu nhi cấp huyện tổ chức các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, năng khiếu, giáo dục truyền thống cho thiếu nhi chưa nhiều, duy trì chưa thường xuyên; cơ sở vật chất, trang thiết bị vui chơi, giải trí còn thiếu, xuống cấp, thô sơ; kiến trúc, không gian, địa điểm xây dựng chưa thật phù hợp nên chưa thu hút nhiều thiếu nhi tham gia. Một số môn dạy kỹ năng, năng khiếu thiếu giáo viên, không có cộng tác viên tại địa phương, thiếu kinh phí để thuê giáo viên, cộng tác viên từ nơi khác đến nên việc tổ chức một số lớp còn nhiều khó khăn.

    Công tác tuyên truyền của một số Nhà thiếu thi chưa quan tâm đúng mức nên có một số bộ môn, một vài hoạt động chưa thu hút được đông đảo các đơn vị, các em thiếu nhi tham gia. Một số hoạt động mang tính thời điểm, chưa có nhiều hoạt động mới, đặc thù của địa phương. Phối, kết hợp hoạt động giữa Nhà thiếu nhi huyện với các đơn vị chức năng ở một số nơi đạt hiệu quả chưa cao, nhất là trong việc tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí, kỹ năng và công tác tuyên truyền giáo dục trẻ em.

Để khắc phục những tồn tại, khó khăn trên, thiết nghĩ trong thời gian tới, tỉnh cần có văn bản chỉ đạo thống nhất về cơ cấu tổ chức, biên chế, kinh phí hoạt động của Nhà thiếu nhi, nhằm thực hiện thống nhất trong toàn tỉnh. Qua đó, khai thác hiện quả công năng của Nhà thiếu nhi, phục vụ tốt nhu cầu chăm bồi, phát triển, vui chơi, giải trí của thiếu nhi địa phương./.

Khả Thanh